VAI TRÒ CỦA CÔNG ĐOÀN TRONG DOANH NGHIỆP

Đăng lúc: Thứ sáu - 16/10/2020 09:26 - Người đăng bài viết: Văn phòng LĐLĐ
Trải qua hơn 90 năm xây dựng và trưởng thành Công đoàn Việt Nam đã có những đóng góp to lớn trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đồng thời khẳng định được vị trí vai trò quan trọng trong hệ thống chính trị và xã hội đặc biệt là trong các doanh nghiệp, khi quan hệ lao động hiện nay đang trở nên phức tạp và nhiều mâu thuẫn.
Tổ chức Công đoàn trong quan hệ lao động được quy định trong Hiến pháp năm 2013, Luật Công Đoàn năm 2012 và Bộ luật Lao động năm 2012, theo đó, Công đoàn có những vai trò cơ bản sau:
Thứ nhất, Công đoàn cơ sở thực hiện vai trò đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên công đoàn, người lao động.
Thứ hai, Công đoàn tham gia, thương lượng, ký kết và giám sát việc thực hiện thỏa ước lao động tập thể, thang lương, bảng lương, định mức lao động, quy chế trả lương, quy chế thưởng, nội quy lao động, quy chế dân chủ ở doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức
Thứ ba, Công đoàn tham gia, hỗ trợ giải quyết tranh chấp lao động. Khi xảy ra tranh chấp lao động về lợi ích, Công đoàn là tổ chức phối hợp, lãnh đạo người lao động tiến hành đình công.
Thứ tư, Công đoàn tham gia đối thoại, hợp tác với người sử dụng lao động xây dựng quan hệ lao động hài hoà, ổn định, tiến bộ tại doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức.  Trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tổ chức Công đoàn có vai trò điều hoà và ổn định quan hệ lao động xã hội, đây là vai trò không một tổ chức nào khác có thể thay thế. Bởi vì, Công đoàn là đại diện một bên của quan hệ lao động, thiếu Công đoàn không thể tạo thành quan hệ lao động hoàn chỉnh.
Điều 10 Luật công đoàn quy định vai trò của công đoàn khi bảo vệ quyền, lợi ích của người lao động cụ thể:
1. Hướng dẫn, tư vấn cho người lao động về quyền, nghĩa vụ của người lao động khi giao kết, thực hiện hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc với đơn vị sử dụng lao động.
2. Đại diện cho tập thể người lao động thương lượng, ký kết và giám sát việc thực hiện thoả ước lao động tập thể.
3. Tham gia với đơn vị sử dụng lao động xây dựng và giám sát việc thực hiện thang, bảng lương, định mức lao động, quy chế trả lương, quy chế thưởng, nội quy lao động.
4. Đối thoại với đơn vị sử dụng lao động để giải quyết các vấn đề liên quan đến quyền lợi và nghĩa vụ của người lao động.
5. Tổ chức hoạt động tư vấn pháp luật cho người lao động.
6. Tham gia với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động.
7. Kiến nghị với tổ chức, cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét, giải quyết khi quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của tập thể người lao động hoặc của người lao động bị xâm phạm.
8. Đại diện cho tập thể người lao động khởi kiện tại Toà án khi quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của tập thể người lao động bị xâm phạm; đại diện cho người lao động khởi kiện tại Toà án khi quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động bị xâm phạm và được người lao động uỷ quyền.
9. Đại diện cho tập thể người lao động tham gia tố tụng trong vụ án lao động, hành chính, phá sản doanh nghiệp để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của tập thể người lao động và người lao động.
10. Tổ chức và lãnh đạo đình công theo quy định của pháp luật.
Trên thực tế, nếu doanh nghiệp có tổ chức Công đoàn thì khi doanh nghiệp có thay đổi cơ cấu, sắp xếp lại lao động, nhân sự hoặc cải tiến đầu tư, công nghệ, trang thiết bị phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh, Công đoàn cơ sở có thể thay chủ doanh nghiệp nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của công nhân, lao động; phản ảnh ý kiến động viên, khuyến khích người lao động tự giác, có ý thức trong lao động, sản xuất qua đó giúp doanh nghiệp trong việc sắp xếp lao động một cách hợp lý để phát huy tối đa hiệu quả của nguồn lực, cũng như chấm dứt hợp đồng lao động đối với những trường hợp không đáp ứng được yêu cầu của doanh nghiệp.  Công đoàn là cầu nối trong việc giải quyết các mâu thuẫn, xung đột giữa người lao động với người sử dụng lao động như giải quyết những vụ đình công, khiếu nại, khiếu kiện đã gây ra thiệt hại không nhỏ cho doanh nghiệp. Khi có tranh chấp xảy ra như đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, kỷ luật lao động, đình công… Công đoàn cơ sở sẽ tổ chức đối thoại nhằm dung hòa lợi ích của người lao động với người sử dụng lao động trên tư cách là một chủ thể độc lập, trung gian giải quyết tranh chấp lao động, hạn chế công nhân hoặc người lao động tự ý bỏ việc, làm việc không hết trách nhiệm, không tôn trọng cam kết, thoả ước lao động...
Các phong trào thi đua do dông đoàn tổ chức, phát động: “giỏi việc nước, đảm việc nhà”, “Lao động giỏi, lao động sáng tạo”… mục đích đều hướng tới việc góp phần hoàn thành các chỉ tiêu, nhiệm vụ và sự phát triển của  cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp.
Qua đó khẳng định vai trò của tổ chức Công đoàn cơ sở trong doanh nghiệp nếu được phát huy hiệu quả thì hoạt động sản xuất, kinh doanh trong doanh nghiệp được đẩy mạnh. Người lao động mặc nhiên được bảo vệ về các quyền lợi và hưởng chế độ khác từ Công đoàn cấp trên qua đó sẽ đem lại những lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp cũng như người lao động. Đồng thời tạo động lực cho doanh nghiệp phát triển bền vững và xây dựng đội ngũ lao động vững mạnh, góp phần nâng cao sức cạnh tranh, uy tín, hình ảnh, thương hiệu của doanh nghiệp trên thị trường.
Mặc dù có vai trò quan trọng như vậy nhưng việc phát triển đoàn viên, thành lập công đoàn cơ sở trong các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Cao Bằng còn gặp nhiều khó khăn do một số nguyên nhân sau:
Hiện tại trên địa bàn tỉnh có 1.650 doanh nghiệp, hợp tác xã, nhưng hầu hết là doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, doanh nghiệp gia đình, chủ yếu sử dụng lao động mùa vụ, số lao động thường xuyên ít và không ổn định, số doanh nghiệp, hợp tác xã đóng cho người lao động chỉ có 749 đơn vị, vì vậy việc thu kinh phí, phát triển đoàn viên thành lập công đoàn trong các doanh nghiệp này gặp nhiều khó khăn. Tính đến tháng 10 năm 2020 cả tỉnh có 92 công đoàn cơ sở trong doanh nghiệp. Công tác tuyên truyền của tổ chức công đoàn trong thời gian qua có lúc, có nơi còn hạn chế, chưa đổi mới kịp thời về nội dung, phương thức tuyên truyền; chưa đến được với đông đảo người lao động và người sử dụng lao động. Do đó, nhiều chủ doanh nghiệp chưa nhận thức đầy đủ về vai trò và sự cần thiết của tổ chức công đoàn trong doanh nghiệp; một bộ phận người lao động chưa có thông tin đầy đủ, chính thống về quyền lợi của mình khi gia nhập tổ chức công đoàn.
Nhằm thực hiện hiệu quả chương trình công tác toàn khóa, hàng năm Liên đoàn Lao động tỉnh xây dựng chương trình công tác với những nhiệm vụ, mục tiêu cụ thể trong đó quan tâm, chú trọng nhiệm vụ phát triển đoàn viên, thành lập công đoàn trong doanh nghiệp. Năm 2018 Liên đoàn Lao động tỉnh đã xây dựng Đề án tăng cường công tác thu kinh phí công đoàn, thành lập 3 Tổ công tác do các đồng chí lãnh đạo trực tiếp phụ trách đồng thời xây dựng kế hoạch tiếp xúc, gặp gỡ doanh nghiệp để tuyên truyền, vận động thành lập công đoàn cơ sở và đôn đốc việc đóng kinh phí công đoàn theo quy định của pháp luật. Kết quả bước đầu đã có những dấu hiệu khả quan, khẳng định hướng đi đúng của Đề án và công tác tuyên truyền, vận động. Tính đến hết tháng 9 năm 2020, thu kinh phí công đoàn các đơn vị chưa có tổ chức công đoàn đạt trên 61% kế hoạch năm, phát triển đoàn viên trong các doanh nghiệp đạt 153% so với chỉ tiêu Tổng Liên đoàn giao năm 2020.
Xác định tầm quan trọng của việc thu kinh phí và phát triển đoàn viên, thành lập công đoàn trong doanh nghiệp, Ban Thường vụ Liên đoàn Lao động tỉnh tiếp tục đôn đốc các Tổ công tác, các cấp công đoàn trong tỉnh từ nay đến cuối năm và thời gian tiếp theo đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động; thường xuyên đi cơ sở nắm bắt tình hình, phản ánh với lãnh đạo thường trực, Ban Thường vụ để bổ sung, điều chỉnh kế hoạch công tác nhằm thực hiện thắng lợi chương trình công tác năm 2020 và cả nhiệm kỳ 2018-2023.
Tác giả bài viết: Phạm Đức Khôi - PCT LĐLĐ tỉnh
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc