Có được tự nguyện xin nghỉ hưu trước tuổi dù không có lý do sức khỏe?

Có được tự nguyện xin nghỉ hưu trước tuổi dù không có lý do sức khỏe?


Người lao động không thể chỉ vì có nhu cầu cá nhân mà tự nguyện nghỉ việc trước tuổi để được hưởng lương hưu ngay. Pháp luật chỉ cho phép nghỉ hưu trước tuổi trong những trường hợp đáp ứng điều kiện cụ thể về tuổi, thời gian đóng BHXH, tình trạng suy giảm khả năng lao động hoặc tính chất công việc.
Nhiều người lao động sau nhiều năm đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) có nhu cầu nghỉ việc sớm để nghỉ ngơi, chuyển sang công việc khác hoặc vì lý do cá nhân. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ nghỉ việc trước tuổi với được giải quyết hưởng lương hưu trước tuổi.
Theo Luật BHXH năm 2024, không có quy định cho phép người lao động chỉ cần có nguyện vọng cá nhân là được nghỉ hưu trước tuổi và nhận lương hưu ngay.
Nghỉ hưu trước tuổi phải thuộc trường hợp luật định
Điều 64 Luật BHXH năm 2024 quy định một số trường hợp có thể hưởng lương hưu trước tuổi do tính chất công việc, môi trường làm việc hoặc nghề nghiệp đặc thù.
Chẳng hạn, người lao động có đủ thời gian đóng BHXH và có từ đủ 15 năm làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn có thể hưởng lương hưu khi tuổi thấp hơn tuổi nghỉ hưu thông thường theo quy định.
Đối với người có từ đủ 15 năm làm công việc khai thác than trong hầm lò, tuổi nghỉ hưu có thể thấp hơn tối đa 10 tuổi so với tuổi nghỉ hưu thông thường.
Ngoài ra, pháp luật còn quy định những trường hợp đặc thù đối với lực lượng vũ trang, cơ yếu và người bị nhiễm HIV/AIDS do tai nạn rủi ro nghề nghiệp.
Như vậy, không phải mọi trường hợp nghỉ hưu trước tuổi đều bắt buộc phải có lý do sức khỏe, nhưng người lao động phải thuộc một trong những nhóm được pháp luật quy định và đáp ứng đầy đủ điều kiện tương ứng.
 
Suy giảm khả năng lao động được nghỉ sớm tối đa 5-10 tuổi
Đối với trường hợp nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động, Điều 65 Luật BHXH năm 2024 yêu cầu người lao động thông thường phải có từ đủ 20 năm đóng BHXH bắt buộc.
Cụ thể, người lao động có thể được hưởng lương hưu nếu:
- Tuổi thấp hơn tối đa 5 tuổi so với tuổi nghỉ hưu thông thường và suy giảm khả năng lao động từ 61% đến dưới 81%.
- Tuổi thấp hơn tối đa 10 tuổi và suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
- Có từ đủ 15 năm làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên.
Đối với một số đối tượng thuộc lực lượng vũ trang, pháp luật có quy định riêng về điều kiện nghỉ hưu trước tuổi.

Nghỉ hưu sớm do sức khỏe có thể bị giảm tỷ lệ lương hưu
Theo khoản 3 Điều 66 Luật BHXH năm 2024, trường hợp hưởng lương hưu theo Điều 65 do suy giảm khả năng lao động thì mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi bị giảm 2% tỷ lệ hưởng lương hưu.
Nếu thời gian nghỉ trước tuổi dưới 6 tháng thì không giảm tỷ lệ; từ đủ 6 tháng đến dưới 12 tháng thì giảm 1%.
Trong khi đó, đối với các trường hợp được hưởng lương hưu trước tuổi do tính chất nghề nghiệp, môi trường làm việc hoặc công việc đặc thù theo Điều 64, việc hưởng lương hưu không bị giảm tỷ lệ chỉ vì người lao động nghỉ trước tuổi trong phạm vi pháp luật cho phép.

Nghỉ việc sớm không đồng nghĩa được nhận lương hưu ngay
Điểm quan trọng nhất người lao động cần phân biệt là: chấm dứt công việc trước tuổi nghỉ hưu không đồng nghĩa với việc đủ điều kiện hưởng lương hưu trước tuổi.
Nếu người lao động tự nguyện nghỉ việc khi chưa đủ điều kiện theo Điều 64 hoặc Điều 65 Luật BHXH năm 2024, người đó chưa được giải quyết hưởng lương hưu ngay.
Tuy nhiên, thời gian đã đóng BHXH không bị mất. Theo Điều 71, người lao động nghỉ việc nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa hưởng BHXH một lần thì được bảo lưu thời gian đóng BHXH để tiếp tục sử dụng khi đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí.
Vì vậy, trước khi quyết định nghỉ việc sớm, người lao động nên kiểm tra kỹ tuổi nghỉ hưu, thời gian đóng BHXH, tính chất nghề nghiệp, điều kiện làm việc và tình trạng suy giảm khả năng lao động.
Nếu chỉ đơn thuần muốn nghỉ việc sớm vì lý do cá nhân, người lao động có thể chấm dứt quan hệ lao động theo quy định của pháp luật, nhưng không đương nhiên được nhận lương hưu ngay. Việc có được hưởng lương hưu trước tuổi hay không phải căn cứ vào đúng trường hợp và điều kiện mà Luật BHXH quy định.